Świadomość tego, co się je może być źródłem ograniczeń, jednak zdecydowanie pomaga ona dokonywać trafnych wyborów biorąc pod uwagę nasze zdrowie. Dzięki tej wiedzy nie tylko czujemy komfort psychiczny, ale również jesteśmy mniej narażeni na różne choroby.
Dzięki zakrojonym na szeroką skalę badaniom, wiemy już, że większość konserwantów, także tych pochodzenia naturalnego, mogą przyczyniać się do powstawania różnych chorób alergicznych. Alergie to jedna z chorób cywilizacyjnych występujących u około 30% społeczeństwa. Najczęstsze postaci tych chorób to pyłkowica odnotowana u około 20% populacji i astma oskrzelowa występująca u 5-9% całej populacji. Pytanie za co jeszcze przyjdzie naszej cywilizacji zapłacić?
Przemysł spożywczy często stosuje różnego rodzaju dodatki (food additives). Część z tych dodatków oznaczona jest na etykiecie produktu numerem poprzedzonym literą E. Są to tzw. polepszacze, których celem jest poprawa wyglądu, konserwacja oraz poprawa smaku produktu. E budzi jednak nieufność wśród konsumentów i to nie tylko z powodu braku jasnej ich interpretacji. Podświadomie czujemy, że nie są zdrowe, nawet jeśli opakowanie pieczywa krzyczy nam coś zupełnie odwrotnego.
Specjaliści żywieniowi obliczyli, że przeciętnie człowiek spożywa około 5,5 kg różnych dodatków typu E w ciągu roku. Wiele ludzi, ale także i przemysł spożywczy, zadali sobie pytanie, czy taka ilość chemii nie jest szkodliwa. Wtedy też powstał nowy segment zdrowej żywności (bio), na którego produkty wraz ze wzrostem naszej świadomości rośnie. Zdrowa żywność zwana także ekologiczną jest pozbawiona wszelkich dodatków, dzięki czemu jest zdrowsza. Poniżej znajduje się lista grup dodatków żywieniowych, których przebywa z miesiąca na miesiąc. Obecnie jest ich już ponad tysiąc.
Zgodnie z definicją użytą w tych dyrektywach, dodatek do żywności może być dopisany do listy gdy:
- istnieje technologiczna konieczność jego użycia
- nie służy on do wprowadzania w błąd konsumentów
- udowodniono, że jego użycie nie stanowi ryzyka dla zdrowia konsumenta
Dopuszczalne w Polsce ilości dodatków do żywności określa Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 września 2008 r. w sprawie dozwolonych substancji dodatkowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 177, poz. 1094) z późniejszymi zmianami .
- 100 - 199 - barwniki
- 200 - 399 - konserwanty
- 400 - 499 - emulgatory i środki zagęszczające
- 500 - 599 - dodatki o zróżnicowanym przeznaczeniu
- 600 - 699 - wzmacniacze smaku
- 700 - 799 - antybiotyki
- 900 - 1299 - dodatki do żywności o różnym zastosowaniu
- 1300 -1399 - modyfikowane skrobie
- 1400 - E1499 - modyfikowane skrobie (środki zagęszczające),
- 1500 - E1525 - sztuczne wzmacniacze smaku.
Dodatki do żywnosci E i ich wpływ na organizm człowieka:
E 100 nieszkodliwy (kurkumina)
E 101 nieszkodliwy (rybaflawina)
E 102 niebezpieczny (tartaksyna)
E 103 zabroniony
E 104 podejrzany (żółć benzopirydrynowa)
E 105 zabroniony
E 110 niebezpieczny (żółć pomarańczowa S)
E 111 zabroniony
E 120 niebezpieczny (koszenilina)
E 121 zabroniony
E 122 podejrzany (azorubina)
E 123 bardzo niebezpieczny (barwnik amoniakalny)
E 124 niebezpieczny (róż koszenilinowa)
E 125 zabroniony
E 126 zabroniony
E 127 niebezpieczny (erytozyna)
E 130 zabroniony
E 131 rakotwórczy (błękit patentowy)
E 132 nieszkodliwy (indygotyna)
E 140 nieszkodliwy (chlorofil)
E 141 podejrzany (związek chlorofilowy)
E 142 rakotwórczy (zieleń lisaminowa)
E 150 podejrzany (karmel)
E 151 podejrzany (czerń brylantowa B.N.)
E 152 zabroniony
E 153 nieszkodliwy (węgiel drzewny)
E 160 nieszkodliwy (karotenoidy)
E 161 nieszkodliwy (ksantofil)
E 162 nieszkodliwy (betanina)
E 163 nieszkodliwy (antocyjan)
E 170 nieszkodliwy (węglan wapnia)
E 171 podejrzany (dwutlenek tytanu; zabroniony w Polsce)
E 172 podejrzany (tlenki i wodorotlenki żelaza)
E 173 podejrzany (aluminium)
E 174 nieszkodliwy (srebro)
E 175 nieszkodliwy (złoto)
E 180 podejrzany (pigment rubinowy)
Konserwanty
E 200 nieszkodliwy (kwas sorbowy), sery, margaryny i inne
E 201 nieszkodliwy (sól sodowa kwasu sorbowego), sery, margaryny i inne
E 202 nieszkodliwy (sól potasowa kwasu sorbowego), sery, margaryny i inne
E 203 nieszkodliwy (sól wapniowa kwasu sorbowego), sery, margaryny i inne
E 210 rakotwórczy (benzoesan), napoje gazowane, majonezy, marynaty, konserwy owocowe i warzwyne, sałatki
E 211 rakotwórczy (benzoesan sodu)
E 212 rakotwórczy (benzoesan potasu)
E 213 rakotwórczy (benzoesan wapnia)
E 214 rakotwórczy (benzoesan etylu)
E 215 rakotwórczy (benzoesan estru etylowego)
E 216 rakotwórczy (benzoesan propylu)
E 217 rakotwórczy (benzoesan estru propylu)
E 218 rakotwórczy (benzoesan metylu)
E 219 rakotwórczy (benzoesan estru metylu)
E 220 niszczy witaminę B12 (bezwodnik siarki), soki owocowe i koncentraty, wino, suszone owoce
E 221 zakłóca czynności jelit (siarczyn sodu)
E 222 zakłóca czynności jelit (dwusiarczyn sodu)
E 223 zakłóca czynności jelit (metadwusiarczyn sodu)
E 224 zakłóca czynności jelit (metadwusiarczyn potasu)
E 226 zakłóca czynności jelit (siarczyn wapnia)
E 227 zakłóca czynności jelit (dwusiarczyn wapnia)
E 230 zakłóca czynności skóry (dwufenyl), owoce cytrusowe (zabezpieczenie skórek przed owadami)
E 231 zakłóca czynności skóry (ortofenylofenol)
E 232 zakłóca czynności skóry (ortofenyl sodu)
E 233 zakłóca czynności skóry (2, 4 - thiaxolyl)
E 236 nieszkodliwy (kwas mrówkowy), ryby wędzone, surowe soki owocowe
E 237 nieszkodliwy (mrówczan sodu)
E 238 nieszkodliwy (mrówczan wapnia)
E 239 rakotwórczy (heksamina)
E 249 szkodzi przy nadciśnieniu (azotyn potasu), wędliny
E 250 szkodzi przy nadciśnieniu (azotyn sodu), wedliny
E 251 szkodzi przy nadciśnieniu (azotan sodu), sery podpuszczkowe i topione
E 252 szkodzi przy nadciśnieniu (azotan potasu), sery podpuszczkowe i topione
E 260 nieszkodliwy (kwas octowy), marynaty: śledzie, grzyby, sałatki
E 261 nieszkodliwy (octan potasu) marynaty: śledzie, grzyby, sałatki
E 262 nieszkodliwy (dwuoctan sodu) marynaty, śledzie, grzyby, sałatki
E 263 nieszkodliwy (octan wapnia) marynaty, śledzie, grzyby, sałatki
E 270 nieszkodliwy (kwas mlekowy)
E 280 nieszkodliwy (kwas propionowy)
E 281 nieszkodliwy (sól sodowa kwasu propionowego)
E 282 nieszkodliwy (sól wapniowa kwasu propionowego)
E 283 nieszkodliwy (sól potasowa kwasu propionowego)
E 290 zakłóca czynnosci jelit (dwutlenek węgla), konserwant; napoje, wody mineralne
ANTYUTLENIACZE
E 300 nieszkodliwy (witamina C)
E 301 nieszkodliwy (sól sodowa kwasu askorbinowego)
E 302 nieszkodliwy (sól wapniowa kwasu askorbinowego)
E 304 nieszkodliwy (kwas palmitynowy)
E 306 nieszkodliwy (witamina E)
E 307 nieszkodliwy (witamina E jako produkt syntezy)
E 308 nieszkodliwy (witamina E jako produkt syntezy)
E 309 nieszkodliwy (witamina E jako produkt syntezy)
E 310 powoduje wysypki (galusan propylowy)
E 311 powoduje wysypki (galusan octylowy)
E 312 powoduje wysypki (galusan dodecylowy)
E 320 zwiększa poziom cholesterolu, zabroniony (BHA)
E 321 zwiększa poziom cholesterolu, zabroniony (BHT)
E 322 nieszkodliwy (lecytyna)
E 325 nieszkodliwy (sól sodowa kwasu mlekowego), sery, pieczywo, pasztety
E 326 nieszkodliwy (sól potasowa kwasu mlekowego)
E 327 nieszkodliwy (sól wapniowa kwasu mlekowego), desery w proszku
E 330 rakotwórczy (kwas cytrynowy), odpady poprodukcyjne cukru; różne
E 331 nieszkodliwy (sól sodowa kwasu cytrynowego)
E 332 nieszkodliwy (sól potasowa kwasu cytrynowego)
E 333 nieszkodliwy (sól wapniowa kwasu cytrynowego)
E 334 nieszkodliwy (kwas winowy)
E 335 nieszkodliwy (sól sodowa kwasu winowego)
E 336 nieszkodliwy (sól potasowa kwasu winowego)
E 337 nieszkodliwy (sól wapniowa kwasu winowego), sery, przetwory mięsne
E 338 zakłóca trawienie (kwas ortofosforowy)
E 339 zakłóca trawienie (sól sodowa kwasu ortofosforowego)
E 340 zakłóca trawienie (sól potasowa kwasu ortofosforowego)
E 341 zakłóca trawienie (sól wapniowa kwasu ortofosforowego)
EMULGATORY (zmiękczacze)
E 400 nieszkodliwy (kwas alginowy)
E 401 nieszkodliwy (alginian sodowy)
E 402 nieszkodliwy (alginian potasowy)
E 403 nieszkodliwy (alginian amonowy)
E 404 nieszkodliwy (alginian wapniowy)
E 405 nieszkodliwy (alginian propylenowo - glikolowy)
E 407 zakłóca trawienie (karagenan)
E 450 zakłóca trawienie (fosforany)
E 461 zakłóca trawienie (metyloceluloza)
E 462 zakłóca trawienie (związki celulozy)
E 463 zakłóca trawienie (związki celulozy)
E 465 zakłóca trawienie (związki celulozy)
E 466 zakłóca trawienie (związki celulozy)
E 477 zakłóca trawienie (ester propylenowo - glikolowy)
Różne dodatki
schemat: symbol E - nazwy handlowe i systematyczne - pochodzenie, funkcja; dodawany do produktów, uwagi
E 500a - węglan sodu, soda - syntetyczny, regulator kwasowości; różne
E 500b - wodorowęglan sodu (kwaśny węglan sodu), soda oczyszczona - syntetyczny, regulator kwasowości, środek spulchniający; sery, wypieki i inne
E 501a - węglan potasu - syntetyczny, regulator kwasowości; różne
E 501b - wodorowęglan potasu (kwaśny węglan potasu) - syntetyczny, regulator kwasowości, środek spulchniający; różne
E 503a - węglan amonu - syntetyczny, regulator kwasowości, środek spulchniający; różne
E 503b - wodorowęglan amonu (kwaśny węglan amonu) - syntetyczny, regulator kwasowości, środek spulchniający; różne (podczas pieczenia ulatnia się całkowicie)
E 504 - węglan magnezu - syntetyczny, środek spulchniający; różne
E 508 - chlorek potasu - konserwy, wędliny i wyroby garmażeryjne
E 536 - żelazocyjanek potasu - syntetyczny, usuwa jony żelaza; sól kuchenna, wino
E 575-579 - glukoniany - syntetyczny, przeciwdziałają zbrylaniu; sproszkowane produkty żywnościowe
E 620 - kwas L-glutaminowy - syntetyczny, wzmocnienie smaku potraw; przyprawy, koncentraty zup w proszku, konserwy mięsne i inne
E 621 - glutaminian sodu - syntetyczny, wzmocnienie smaku potraw
Polepszacze smaku:
E600–E699 (wzmacniacze smaku)
E620 - kwas glutaminowy aromatu reakcje uboczne
E621 - glutaminian sodu aromatu reakcje uboczne
E622 - glutaminian potasu aromatu reakcje uboczne
E623 - diglutaminian wapnia aromatu reakcje uboczne
E624 - glutaminian monoamonowy aromatu reakcje uboczne
E625 - diglutaminian magnezu aromatu reakcje uboczne
E626 - kwas guanylowy aromatu
E627 - guanylan disodowy, aromatu
E628 - guanylan dipotasowy aromatu reakcje uboczne
E629 - guanylan wapnia aromatu
E630 - kwas inozynowy aromatu
E631 - inozynian disodowy aromatu
E632 - inozynian dipotasowy aromatu
E633 - inozynian wapnia aromatu
E634 - wapniowe pochodne 5'-rybonukleotydów aromatu
E635 - dwusodowe pochodne 5'-rybonukleotydów aromatu
E636 - maltol aromatu
E637 - etylomaltol aromatu
E640 - glicyna i jej sól sodowa aromatu reakcje uboczne
E650 - octan cynku
Preparaty zastępujące cukier:
E 951 zakłóca trawienie (aspartan)
E 954 zakłóca trawienie (sacharyna)
E dozwolone:
Dla niemowląt
E 270 - E 304 - E 306 - E 307 - E 308 - E 309 - E 322 - E 330 - E 331 - E 332 - E 338 - E 339 - E 340 - E 412 - E 471
Dla małych dzieci:
E 170 - E 260 - E 261 - E 262 - E 263 - E 296 - E 300 - E 301- E 302 - E 325 - E 326 - E 327 - E 333 - E 334 - E 335 - E 336 - E 341- E 354 - E 400 - E 401- E 402
- E 404 - E 414 - E 415 - E 500 - E 501 - E 503 - E 507 - E 524 - E 525 - E 526 - E 551 - E 575 - E 1404 - E 1410 - E 1412 - E 1413 - E 1414 - E 1420 - E 1422 - E 1450 - E 1451
Konserwanty zabronione:
E 222, E 223, E 224, E 232, E 234, E 241
Konserwanty rakotwórcze:
E 210 - E 219 (kwas benzoesowy i jego związki) - napoje gazowane, majonezy, sałatki, marynaty,konserwy owocowe i warzywne.
E 239 - różne produkty
E 249 - E 252 - wędliny, sery podpuszczkowe i topione
Konserwanty niebezpieczne:
E 226 - różne produkty
E 231 - owoce cytrusowe
E 233 - banany, owoce cytrusowe
Antyutleniacze, antyoksydanty (E 300 ...)
Są to związki chemiczne, które przeciwdziałają utlenianiu się produktu lub wzmacniają działanie przeciwutleniające innych składników.
Najpopularniejszym skutkiem utleniania jest jełczenie tłuszczów, niszczenie witaminy A i C w pokarmach.
Antyutleniacze niebezpieczne:
E 310 - E 312 - płatki ziemniaczane, błyskawiczne puree ziemniaczane, guma do żucia;mogą powodować wysypki.
E 320 - biszkopty, rosoły w kostce, łuskane orzechy, tłuszcze piekarskie;powoduje zaburzenia pracy wątroby, wpływa na rozkład witaminy D; niedozwolony dla dzieci.
E 321 - guma do żucia; może powodować zaburzenia pracy wątroby, u alergików wywołuje wysypkę
na skórze; niedozwolony dla dzieci.
E 330 (kwas cytrynowy) - różne produkty; przez niektórych uważany za rakotwórczy.
Emulgatory, zagęszczacze (E 400 ...)
To związki chemiczne, których zadaniem jest poprawa konsystencji produktów. Zapobiegają one rozdzielaniu się emulsji, mogą też sprawiać, że produkt, w którym występują, wygląda na bardziej pożywny niż jest w rzeczywistości. Są one potrzebne do produkcji takich produktów, jak majonezy, margaryny, oraz niskotłuszczowe produkty do smarowania pieczywa, stosowane zamiast masła. Występują też w zupach, sosach, pieczywie, ciastach i ciastkach, czekoladzie czy w deserach w torebkach.
Jeden z szeroko stosowanych emulgatorów - lecytyna, występują w soi.
Powyższa generalna klasyfikacja daje nam tylko wskazówkę, jakiego typu polepszacz użyto w produkcji. Warto pamiętać, że dodatki, mimo nazewnictwa E, mogą być naturalne (np. część barwników). Ponadto wyróżnia się dodatki identyczne z naturalnymi, a więc takie, których skład chemiczny jest taki sam jak w przypadku jego naturalnego odpowiednika, jednak uzyskany sztucznie. Zdecydowaną większość dodatków jest syntetyczna. Pełna lista dodatków wraz z ich opisem (pochodzenie, funkcje i cechy charakterystyczne, dopuszczalne dzienne spożycie oraz efekty uboczne) dostępna jest na stronie Food-Info, pozycja menu "E-numery".
Bibliografia:
ciekawnik.pl
