Słodzik - cudowny zastępnik cukru coraz częściej uważany jest za produkt szkodliwy, przyczyniający się do szeregu chorób i pogarszający się stan pacjentów.
Zastępniki stworzono dla ludzi, którzy powinni wystrzegać się cukru. Jeżeli ktoś z nas, nie może używać cukru (przede wszystkim osoby otyłe i diabetycy), a nie poradzi sobie bez słodkiej kawy, herbaty czy ulubionego ciasta "powinien" zamiast cukru używać zastępczych substancji słodzących.
Słodziki są produktem zapewniającym słodki smak bez dostarczania energii (kalorii) lub z bardzo małą ich zawartością. Większość z nich nie jest trawiona przez organizm (stąd brak dostarczania kalorii). Wyjątkiem jest aspartam (organiczny związek chemiczny z grupy estrów peptydowych), który jest metabolizowany naturalnie. Jednakże, odkąd odkryto, iż środek ten jest ok. 200 razy słodszy niż sacharoza - bardzo mała jego ilość (1/10 kalorii) jest potrzebna do zrównoważenia słodkości łyżeczki cukru (20 kalorii), zaczęto nagminnie na całym świecie dodawać go do napojów i innych produktów dietetycznych. Od pewnego czasu naukowcy bacznie przyglądają się temu składnikowi, odkryto bowiem iż przyczynia się do otyłości i wielu poważnych schorzeń.
Atrakcyjność aspartamu głównie jako słodzika wynika z faktu, iż kaloryczność jego, przy stężeniach dających wrażenie słodyczy jest niemal zerowa. Smak aspartamu nie jest identyczny ze smakiem zwykłego cukru. Słodycz zastępnika jest odczuwana znacznie wolniej od słodyczy cukru, dlatego też dłużej zachowywana jest w ustach.
Rodzaje środków słodzących:
Istnieją dwa podstawowe rodzaje środków słodzących:
Pierwszą grupę stanowią intensywne środki słodzące:
- acesulfam K (E 950)
- aspartam (E 951)
- taumatyna (E 957)
- sukraloza (E 955)
- sól aspartamowo-acesulfamowa (E 962)
- cyklaminiany (E 952)
- neohesperydyna DC (E 959)
- sacharyna (E 954)
Grupa druga obejmuje poliole:
- sorbitol (E 420)
- mannitol (E 421)
- izomalt (E 953)
- maltitol (E 965)
- laktitol (E 966)
- ksylitol (E 967)
Słodziki, stosowane określenia:
*słodziki niskokaloryczne (ang. Iow-calorie sweeteners)
*słodziki bez wartości odżywczej (ang. no-calorie sweeteners)
*słodziki intensywne (ang. intensive sweeteners)
*słodziki o wysokiej intensywności (ang. high intensity sweeteners)
*słodziki o wysokiej mocy (ang. high intensity sweeteners)
* słodziki alternatywne (ang. alternative sweeteners)
Zastosowanie substancji słodzących:
- do nadania słodkiego smaku produktom spożywczym (takiego jak przy zastosowaniu cukru)
- do nadania słodkiego smaku środkom spożywczym bez dodatku cukru (przeważnie dodawane do produktów light, lub tych o obniżonej zawartości kalorii)
- jako słodziki stołowe (używane w domu do słodzenia herbaty, kawy, kompotu, itp.)
Zalety stosowania substancji słodzących:
* niska wartość kaloryczna (łyżeczka cukru zawiera ok 16 - 20 kcal, podczas gdy taka sama słodycz dostarczona w słodziku nie wnosi żadnej wartości energetycznej
* słodziki półsyntetyczne mają słodkość zbliżoną do słodkości cukru (połowa osób nie rozróżniła by różnicy
* są silnymi substancjami słodzącymi, od 200. do nawet 400. razy słodsze niż cukier (często właśnie ich charakterystyczny słodki smak, przy zerowej kaloryczności sprawia iż są one nagminnie spożywane przez społeczeństwo)
* środki słodzące nie przyczyniają się do powstawania próchnicy zębów
Wady stosowania substancji słodzących:
* słodziki powstałe głównie na bazie aspartamu, oraz wszelkie produkty spożywcze, do których dodany jest ten składnik powinny być bezwzględnie usunięte z diety małych dzieci, kobiet ciężarnych , oraz tych w połogu jak i również osób chorych na fenyloketonurię
* niektóre specyfiki pozostawiają metaliczny posmak w ustach (szczególnie przy wyższych stężeniach słodzika)
* spożycie nadmiernej ilości słodzików z grupy polioli może być przyczyną nieprzyjemnych skutków zdrowotnych, zbyt duża ich ilość może być przyczyną wystąpienia np. biegunek
* sacharyna została wycofana z obrotu ze względu na jej rakotwórcze działanie, podobnie sytuacja potoczyła się z cyklaminianami.
Stosowanie aspartamu może wywołać lub pogorszyć stan przy następujących chorobach:
* cukrzycy (prowadzi również do wywołania cukrzycy klinicznej, pogorsza powikłania cukrzycowe takie jak: retinopatia, neuropatia, katarakta, i gastropareza )
* guzach mózgu (rak)
* chłoniakach
* wadach wrodzonych
* zaniki pamięci
* chronicznym syndromie zmęczenia
* chorobie alzheimera
* zaburzeniach emocjonalnych
* epilepsji
* stwardnieniu rozsianym
* opóźnieniu umysłowym
* chorobie parkinsona
Środki słodzące nie szkodzą jeżeli nie są stosowane w nadmiarze (są one tak intensywnie słodkie, że wymagają stosowania w bardzo małych ilościach). Problem w tym że większość z nas nie zdaje sobie sprawy że dzienna dawka aspartamu i innych substancji słodzących znacznie przekracza "dzienne zapotrzebowanie" organizmu. Słodziki dodawane są do: produkcji słodyczy, pieczywa cukierniczego, żywności dietetycznej, płatków śniadaniowych, przetworach owocowych i warzywnych (zawierają je zwłaszcza dżemy i konfitury o obniżonej zawartości cukru), galaretki, lody, jogurty owocowe, gumy do żucia, różnego rodzaju witaminy w tabletkach, napoje gazowane.
Według uczonych aspartam (neurotoksyna, zawierająca szkodliwy dla zdrowia alkohol metylowy) może również przyczyniać się do wystąpień: raka, migreny, ślepoty, zaburzeń w życiu seksualnym czy niekontrolowanymi wybuchami. Mało tego substancja ta w wątrobie zamienia w formaldehyd - kancerogenny gaz stosowany powszechnie w przemysłowej syntezie chemicznej do produkcji klejów, materiałów wybuchowych i żywic.